وقتی کسی به موجب حکم دادگاه به دادن هر نوع مالی به فردی محکوم می شود و توان پرداخت آن را نداشته باشد طبق شرایط زیر می تواند تقاضای اعسار کند. اعسار باید در قالب فرم دادخواست تنظیم و بطرفیت محکوم له (طلبکار) به دادگاه صادرکننده حکم قطعی یا دادگاه صادرکننده اجراییه تسلیم شود.
یکی از مهم ترین ارکان دادخواست اعسار، معرفی حداقل دو شاهد به دادگاه است تا نسبت به اعسار و عدم قدرت مالی بدهکار نسبت به پرداخت یک جای بدهی او شهادت و گواهی بدهند. شهود باید از وضعیت مالی و معیشت فرد اطلاع کافی داشته باشند و شهادت نامه باید علاوه بر هویت و اقامتگاه (نشانی) شاهد، دربردارنده منشاء اطلاعات و سایر موارد دیگر باشد.
شاهد باید علاوه بر هویت، شغل، میزان درآمد و نحوه قانونی امرار معاش و درآمد مدعی اعسار (بدهکار)، به این موضوع نیز اشاره کند که مدت نسبتاً مشخصی با مدیون معاشرت داشته که بواسطه آن نسبت به وضعیت معیشتی او اطلاع کافی دارد و منشا اطلاعات او صرفاً گفته های دیگران و یا فرد بدهکار نیست.