بادرود، پرسشگر ارجمند،
در خصوص موضوع اجاره بدون تنظیم قرارداد، با توجه به اصول حاکم بر حقوق مدنی و قواعد عمومی اجاره، لازم است به این نکات توجه شود. به موجب رویه قضایی و نظریات مشورتی، در حالتی که مستاجر اقدام به آبیاری و رسیدگی به درختان حیاط محل اجاره نماید، این عمل میتواند به نوعی به نفع مستاجر محسوب شود، به شرطی که به وضوح در نظر سردمداران حقوق، مستاجر حق برداشت محصولات را از محل اجاره داشته باشد. در این راستا، تعلق حقوق بهرهوری و برداشت میوه به مستاجر به شکل منطقی و عقلایی است، چرا که هزینهها و زحمات مستاجر در راستای رشد و باروری درختان میتواند مصداق تعهدات ضمنی مستاجری باشد.
از سوی دیگر، با توجه به اقدام مستاجر در پرداخت هزینههای آب و تأمین منابع آبی و همچنین با لحاظ اینکه درختان به خودی خود حاصل از حضور مالک و مستاجر بوده و بهرهبرداری از آنها در نتیجه تلاش مستاجر صورت پذیرفته، میتوان گفت که مستاجر در این مورد از حق ویژهای برخوردار است. بر این اساس، در خصوص هزینههای قابل مطالبه به دلیل نگهداری از درختان و آبیاری، مستاجر میتواند با استناد به اصول ابراز حسن نیت و موازین ناعادلانه، ادعای حق برداشت میوهها را نماید و در عین حال، هزینههای صورتگرفته در این راستا را نیز جزء هزینههای قابل مطالبه از مالک محسوب کند.
بدین ترتیب، اگرچه در حقوق اجاره، اصل بر ابنای محبوکات مستاجری و حراست از منافع متعارف مستاجر میباشد، لیکن در نهایت موضوع حقوقی مستاجر و صاحبخانه به شرایط خاص اجاره، از جمله تأسیس ادله و وجود مدارکی جهت اثبات فعالیتهای مستاجر و هزینههای وارده بستگی خواهد داشت. لذا اگر مستاجر در فرایند آبیاری و نگهداری از درختان، اسنادی مبنی بر هزینهها و تلاشهای خود داشته باشد، میتواند از حقوق خود دفاع نماید و ضمن حفظ برداشت میوهها، خواستار پرداخت هزینههای مربوط به آبیاری و نگهداری از درختان گردند.